W XX wieku Gdańsk miał wyjątkowe możliwości, jakie dał mu Traktat Wersalski. Wolne miasto miało niezależność prawną zarówno od Niemiec, jak i Polski. Miasto nie miało tajemnic państwowych, więc nie było kary za szpiegostwo. Jednak szpiegów w Gdańsku było sporo — pisze strona gdanskyes.eu. W tym artykule omówimy bardziej szczegółowo tajnych agentów.
Przesłanki
Ze względu na położenie geograficzne Gdańska miastem interesowało się wiele krajów europejskich. Było to miejsce, w którym przedstawiciele różnych państw krzyżowali się poprzez handel. Liczba urzędów konsularnych utworzonych w okresie międzywojennym, zwłaszcza po 1920 r., świadczy o ogromnym zainteresowaniu tą dziedziną. W szczególności w Gdańsku otwarto przedstawicielstwa dyplomatyczne Niemiec, ZSRR, Ukrainy, Estonii, Łotwy, Francji, Wielkiej Brytanii, Kanady, USA, Brazylii, Szwajcarii, Finlandii i innych.
W rezultacie w mieście powstało wiele zagranicznych grup wywiadowczych. Czasami wywiad współpracował ze sobą, np. niemiecki z sowiecką, ukraińską i litewską, a polski z brytyjską i francuską.
Wywiad
Po I wojnie światowej Niemcom zabroniono prowadzenia jakichkolwiek służb wywiadowczych na terenie Polski. Jednakże, ponieważ większość mieszkańców Gdańska była Niemcami, prowadzili oni nieoficjalną działalność szpiegowską. Niemcy nie musieli tworzyć struktur od podstaw w Gdańsku, korzystali z ówczesnej policji miejskiej, która teoretycznie miała być neutralna.
W 1918 roku w Gdańsku narodził się polski wywiad. W rzeczywistości działała na terytorium wroga, ponieważ zdecydowana większość ludności stanowili Niemcy. Mimo to polski wywiad stał się godnym rywalem dla niemieckich szpiegów. Ogólnie rzecz biorąc, po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zaczęto tworzyć struktury wywiadowcze i kontrwywiadowcze niezbędne do funkcjonowania każdego kraju. W większości były tworzone od podstaw. Dla przyszłych członków organizacji wywiadowczych prowadzili ćwiczenia, w szczególności uczyli taktyki wojskowej, organizacji innych armii i wywiadu, historii sąsiednich krajów, prowadzili zajęcia z szyfrowania i fotografii lotniczej. Uczono ich także jeździć samochodem i motocyklem, jeździć konno, a nawet przebierać się i makijaż.
Ale gdańska policja została przeszkolona, jak prawidłowo rozpoznać szpiega. Nie było to łatwe, ponieważ harcerze starali się być niezauważeni. Na przykład szpieg może być bardzo uprzejmy, udawać uchodźcę, jeńca wojennego, a nawet nosić mundur armii, którą szpieguje. Szpiedzy często uczestniczyli w handlu, transporcie towarów. Zwiadowcą mogła być kobieta, a nawet nastolatka, co jeszcze bardziej utrudniało policji.
W 1920 roku po podpisaniu traktatu wersalskiego w Gdańsku utworzono oddział biura wywiadu. Organizacja ta specjalizowała się w wywiadzie zagranicznym. W tym okresie wywiad niemiecki nadal zbierał dane wywiadowcze w Gdańsku, przygotowując się do ewentualnej wojny z Polską. W 1934 roku Gestapo zniszczyło część polskiego wywiadu, w szczególności Gdański. Oznaczało to, że Niemcy naruszyli postanowienia traktatu wersalskiego.
W czasie II wojny światowej Gdańsk stał się ośrodkiem działalności szpiegowskiej przeciwko Związkowi Radzieckiemu i aliantom. Ogólnie rzecz biorąc, niemiecki wywiad wykorzystywał Wolne Miasto jako bazę do rekrutacji agentów i prowadzenia operacji dywersyjnych. Natomiast wywiad radziecki próbował monitorować rozmieszczenie wojsk niemieckich na terenie Gdańska. W sumie w XX wieku w mieście działało wiele zagranicznych służb wywiadowczych.