Działacz opozycyjny z czasów Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej — Lech Wałęsa, jest znany na całym świecie. Lider NSZZ „Solidarność” i laureat Pokojowej Nagrody Nobla uważany jest za symbol epoki walki z totalitaryzmem. Polityk jest pierwszym prezydentem III RP wybranym w powszechnych wyborach polskich — pisze gdanskyes.eu.
Życiorys
Urodził się Lech Wałęsa w miejscowości Popowo (województwo kujawsko-pomorskie). Dorastał w dużej wiejskiej rodzinie. Ukończył zasadniczą szkołę mechanizacji rolnictwa i w latach 1961–1967, z przerwą na służbę wojskową, pracował jako elektromechanik samochodowy w Państwowym Ośrodku Maszynowym w Łochocinie. W tym czasie należał do Związku Młodzieży Socjalistycznej i Związku Młodzieży Wiejskiej.
Pod koniec lat 60. Wałęsa rozpoczął pracę jako elektryk w Stoczni Gdańskiej. W grudniu 1970 roku aktywnie uczestniczył w strajku w Stoczni Gdańskiej i został wybrany do pięcioosobowego komitetu strajkowego. Wtedy to po raz pierwszy zwrócili na niego uwagę funkcjonariusze organów bezpieczeństwa. Następnie został aresztowany na cztery dni. Już 29 grudnia 1970 roku podpisał umowę o współpracy i został zarejestrowany jako TW „Bolek”. W styczniu następnego roku brał udział w rozmowach stoczniowców z nowym I sekretarzem KC PZPR Edwardem Gierkiem.
Po Grudniu ’70 Lech Wałęsa działał w oficjalnej Komisji Robotniczej, zajmując się sprawami bezpieczeństwa i higieny pracy. W 1976 roku za krytykę działalności związków zawodowych i władz stoczni został zwolniony z pracy. W latach 1976–1979 pracował jako elektryk w Zakładzie Remontowo-Budowlanym „Zremb”.
W 1978 roku nawiązał kontakt z organizatorami nielegalnych Wolnych Związków Zawodowych Wybrzeża. W grudniu tego roku wziął udział w składaniu wieńców ku czci ofiar Grudnia ’70 obok bramy Stoczni Gdańskiej. Skazany został za to na karę grzywny, stracił również pracę.
Od stycznia 1979 był członkiem redakcji „Robotnika Wybrzeża” – czasopisma WZZ. Współpracował także z Komitetem Samoobrony Społecznej „KOR”. Kolportował niezależne wydawnictwa oraz organizował grupy WZZ. Wielokrotnie zatrzymywała go milicja. Choć posiadał już wtedy rodzinę, nie bał się i nie zaprzestał działalności. Był jednym z kilkudziesięciu niezależnych działaczy, którzy w lipcu 1979 roku podpisali Kartę Praw Robotniczych.
W maju 1979 roku znalazł zatrudnienie w „Elektromontażu” Gdańsk. Podczas wiecu zorganizowanego w rocznicę krwawych wydarzeń z 1970 roku Wałęsa przemawiał do kilku tysięcy ludzi.
W styczniu 1980 roku został członkiem nieformalnej Komisji Robotniczej, która starała się bronić zwalnianych z „Elektromontażu” pracowników; m.in. z tego powodu i udziału w manifestacjach w lutym 1980 roku został wyrzucony z „Elektromontażu”. Przez następne miesiące pozostawał bez pracy – dopiero po strajkach sierpniowych, we wrześniu 1980 roku, ponownie zatrudniono go w Stoczni Gdańskiej.
Lider „Solidarności” i symbol opozycji
W sierpniu 1980 roku Wałęsa po wybuchu strajku w Stoczni Gdańskiej dołączył do inicjujących go działaczy WZZ. Został przewodniczącym Międzyzakładowego Komitetu Strajkowego, który opracował 21 postulatów strajkowych. Wśród nich na pierwszym miejscu znalazło się żądanie prawa do wolnych związków zawodowych.
W sierpniu 1980 roku opowiadał się przeciwko powstaniu jednego ogólnopolskiego związku zawodowego o strukturze regionalnej. Ostatecznie po powstaniu NSZZ „Solidarność” stanął na czele jego pierwszego organu naczelnego – Krajowej Komisji Porozumiewawczej.
Przez szesnaście miesięcy istnienia legalnej „Solidarności” uchodził za reprezentanta ugodowej linii wobec władz PRL. Jednocześnie jego krytycy zarzucali mu autokratyczne zapędy i lekceważenie związkowej demokracji. Mimo krytycznych opinii I Krajowy Zjazd Delegatów „Solidarności” wybrał go w październiku 1981 roku na przewodniczącego związku. W tym samym czasie zyskał światową sławę i był określany jako najważniejszy symbol opozycji antykomunistycznej. W 1981 roku został uznany przez tygodnik „Time” za Człowieka Roku.
Nagroda Nobla
Lech Wałęsa 5 października 1983 otrzymał Pokojową Nagrodę Nobla, co znacznie umocniło jego pozycję. W obawie przed niemożnością powrotu do Polski nie zdecydował się na wyjazd do Oslo. Nagrodę odebrała jego żona i jeden z synów.
We wrześniu 1986 roku po ogłoszeniu przez władze komunistyczne amnestii dla więźniów politycznych, powołał Tymczasową Radę NSZZ „Solidarność” która działała jawnie, choć nielegalnie.
W maju 1988 przyłączył się do strajku w Stoczni Gdańskiej. Latem, kiedy Polskę ogarnęła kolejna fala strajków i protestów, zgodził się na podjęcie rozmów z przedstawicielami władz.
Za swoją działalność otrzymał wiele innych ważnych nagród państwowych. Wśród nich Krzyż Wielki Orderu Legii Honorowej i Prezydencki Medal Wolności. Polityk otrzymał również tytuł doktora honoris causa w wielu uniwersytetach. Jego imieniem nazwano ulice i place w różnych miejscach świata, a także lotnisko w Gdańsku.
Prezydentura
Lech Wałęsa wygrał wybory w 1990 roku. W pierwszej turze udało mu się zdobyć ponad 40% głosów wyborców. W drugiej turze Wałęsa zwyciężył głównego rywala, zostając pierwszym prezydentem Rzeczypospolitej Polskiej wybranym w powszechnych i demokratycznych wyborach.
Podczas swojej kadencji był szczególnie aktywny na scenie międzynarodowej. W 1992 roku wysunął koncepcję powołania organizacji mających skupiać państwa Europy Środkowej. W maju 1992 roku podczas wizyty w Moskwie podpisał umowę o wycofaniu wszystkich oddziałów okupacyjnej armii rosyjskiej z terytorium Polski. W pierwotnym tekście umowy pojawił się zapis o zakładaniu polsko-rosyjskich przedsiębiorstw na terenie dawnych sowieckich baz wojskowych. Klauzula ta została następnie uchylona po interwencji premiera Jana Olszewskiego.
W październiku 1992 podpisał tzw. małą konstytucję, regulującą stosunki pomiędzy głównymi organami władzy w Rzeczypospolitej Polskiej. W przeddzień wyborów parlamentarnych w 1993 roku zainicjował powstanie Bezpartyjnego Bloku Wspierania Reform, który nie osiągnął znaczącego sukcesu politycznego. W kolejnych latach prezydentury popierał przystąpienie Polski do Unii Europejskiej oraz NATO.
W kolejnych wyborach prezydenckich w 1995 przegrał z liderem Sojuszu Lewicy Demokratycznej Aleksandrem Kwaśniewskim. Do historii przeszły przedwyborcze debaty telewizyjne, które przesądziły o zwycięstwie kandydata SLD.
W 1997 roku założył partię – Chrześcijańską Demokrację III RP – która jednak nie zdobyła istotnej pozycji politycznej. Tuż po zakończeniu prezydentury założył również Instytut Lecha Wałęsy. Zajmował się wygłaszaniem wykładów.
W wyborach prezydenckich w 2000 roku otrzymał tylko 1% głosów. Jego poparcie stopniowo zanikało. W kolejnych latach nie angażował się w bezpośrednią działalność polityczną. Głównie popierał Platformę Obywatelską i był ostrym krytykiem działań Prawa i Sprawiedliwości oraz kierownictwa NSZZ „Solidarność”. Działalność Polityka zyskała uznanie. Od 2014 przyznawana jest Nagroda Solidarności, nosząca imię Lecha Wałęsy. Jego wkład w rozwój demokracji w Polsce uważany jest za najwybitniejszy.