poniedziałek, 16 lutego, 2026

Jak komuniści walczyli z religią w Gdańsku

Po II wojnie światowej do władzy w Polsce doszli komuniści. Chcieli zmienić życie w kraju, więc wprowadzali własne zasady. W tym okresie polska religia była również prześladowana przez terror. W tym artykule na gdanskyes.eu opowiemy bardziej szczegółowo o tym, jak komuniści walczyli z świątyniami w Gdańsku.

Początek 

Początkowo Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego bronił równości wszystkich obywateli bez względu na rasę, religię czy narodowość. Później jednak polscy komuniści zaczęli wypierać religię z życia publicznego, dokonywali aresztowań reakcyjnych księży, zrywali konkordat i próbowali doprowadzić do rozłamu w obrębie wyznań.

Głównym celem komunistów było podkreślenie nadrzędności państwa nad wszelkimi organizacjami, w tym stowarzyszeniami religijnymi. W ubiegłym wieku w Gdańsku odbywały się pielgrzymki. Nie spodobało się to ówczesnym władzom komunistycznym, dlatego w 1961 roku złożono wniosek do lokalnego wydziału do spraw religijnych o zakazanie organizacji pielgrzymek. Prośba ta nie mogła jednak zostać spełniona. Ówczesne władze zdawały sobie sprawę z tego, jak ważna jest to tradycja dla mieszkańców Gdańska, dlatego nie odważyły się jej zlikwidować, a jedynie próbowały ograniczyć te wydarzenia. 

Prześladowania

Władzom komunistycznym udało się zakazać pielgrzymek tylko raz. Miało to miejsce w 1963 roku. Wtedy to we Wrocławiu została ogłoszona epidemia ospy, a władze zakazały organizowania wszelkich zgromadzeń publicznych w całej Polsce. Ograniczenia dotyczyły również wydarzeń religijnych. Na pewien czas zawieszono więc pielgrzymki w Gdańsku. Komuniści, nie mogąc zniszczyć tradycji pielgrzymowania i kalendarza religijnego, starali się uniemożliwić organizowanie nowych uroczystości kościelnych poza kościołami i ich okolicami.

Warto zauważyć, że w latach 40. i 50. władze komunistyczne w Polsce prowadziły ofensywę przeciwko Kościołowi katolickiemu. Ich celem było wypchnięcie katolicyzmu z życia publicznego i przejęcie kontroli nad strukturami kościelnymi. Doprowadziło to do wykorzystania prawa ustawowego do likwidacji stowarzyszeń katolickich, usunięcia religii ze szkół, zamknięcia szkół katolickich, przejęcia własności organizacji Caritas i usunięcia krzyży z miejsc publicznych. Następnie zakazano modlitw.

Miejscowa ludność Gdańska próbowała w jakiś sposób walczyć z takimi innowacjami w religii. W tym okresie organizowali tajne kółka, w których zajmowali się edukacją religijną.

W latach 60. w Wolnym Mieście zaczęto budować nowe kościoły. Doprowadziło to do nowych starć z lokalnymi władzami komunistycznymi. Rzecz jasna, politycy byli przeciwni takiej budowie, ponieważ oznaczała ona wzrost władzy i wpływów Kościoła katolickiego w Gdańsku. Wtedy zakazali tworzenia nowych parafii. Zaczęto zamykać małe seminaria teologiczne. Później władze komunistyczne zorganizowały przymusowy pobór studentów do wojska. Księży szkolono w specjalnych jednostkach wojskowych.

W latach 80. przez Polskę przetoczyła się fala strajków. Te strajki dały początek nowemu ruchowi społecznemu. Ludzie, którzy uczestniczyli w tych wydarzeniach, byli w większości katolikami. Bronili więc nie tylko praw obywatelskich, ale także religijnych. Wydarzenia te doprowadziły do kryzysu w Polsce. W tym okresie rząd komunistyczny musiał zmienić zdanie na temat katolicyzmu. Doszło do liberalizacji antykościelnej cenzury, zezwolono na drukowanie katolickich czasopism i transmitowanie mszy w radiu. W ten sposób, po dziesięcioleciach walki, Kościół katolicki w Polsce uzyskał swoje prawa i zyskał wpływ na ludność kraju. 

.......