{"id":4142,"date":"2026-04-16T13:45:18","date_gmt":"2026-04-16T11:45:18","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskyes.eu\/?p=4142"},"modified":"2026-04-16T13:50:33","modified_gmt":"2026-04-16T11:50:33","slug":"historia-pierwszego-statku-towarowego-w-gdansku-po-wybuchu-ii-wojny-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/historia-pierwszego-statku-towarowego-w-gdansku-po-wybuchu-ii-wojny-swiatowej","title":{"rendered":"Historia pierwszego statku towarowego w Gda\u0144sku po wybuchu II wojny \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"\n

Budowa statku \u201eOlza\u201d rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017anym latem 1938 roku. Jednostka ta mia\u0142a by\u0107 pierwszym morskim statkiem towarowym<\/strong>, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Stoczni Gda\u0144skiej. Jednak \u201e\u017cycie\u201d tego transportowego giganta dobieg\u0142o ko\u0144ca, zanim jeszcze wyruszy\u0142 w sw\u00f3j dziewiczy rejs. Wybuch II wojny \u015bwiatowej przerwa\u0142 prace na ich fina\u0142owym etapie. Zamiast wodowania, we wrze\u015bniu 1939 roku \u201eOlza\u201d zosta\u0142a wysadzona w powietrze przez polskich saper\u00f3w<\/strong>. Chodzi\u0142o o to, by zapobiec przej\u0119ciu stoczniowej pochylni przez Niemc\u00f3w \u2013 podaje portal gdanskyes.eu<\/a>. Jakie by\u0142y losy tego statku i czy jego historia rzeczywi\u015bcie zako\u0144czy\u0142a si\u0119 we wrze\u015bniu 1939 roku?<\/p>\n\n\n\n

Budowa i wysadzenie \u201eOlzy\u201d<\/h2>\n\n\n\n

Polacy doskonale znaj\u0105 histori\u0119 SS \u201eSo\u0142dek\u201d<\/strong> \u2013 pierwszego statku towarowego zbudowanego w Polsce po II wojnie \u015bwiatowej. Jednak nie wszyscy wiedz\u0105, jaka jednostka mia\u0142a szans\u0119 sta\u0107 si\u0119 pierwszym przedwojennym frachtowcem. To w\u0142a\u015bnie od \u201eOlzy\u201d rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 nowa karta w historii budownictwa okr\u0119towego w gda\u0144skiej stoczni. St\u0119pk\u0119 pod ten statek po\u0142o\u017cono 28 sierpnia 1938 roku, a za jego projekt odpowiada\u0142 in\u017cynier Henryk Gie\u0142dzik<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

\u201eOlza\u201d mia\u0142a zabiera\u0107 na pok\u0142ad do 1250 ton \u0142adunku<\/strong>, a d\u0142ugo\u015b\u0107 jej kad\u0142uba wed\u0142ug projektu wynosi\u0142a 70 metr\u00f3w. Nap\u0119d jednostki mia\u0142a stanowi\u0107 specjalna maszyna parowa. Silnik ten produkowano oddzielnie, w hucie w \u015awi\u0119toch\u0142owicach. Oficjalne wodowanie pierwszego frachtowca zaplanowano na wrzesie\u0144 1939 roku, ale ten plan nigdy nie doczeka\u0142 si\u0119 realizacji. \u201eOlza\u201d by\u0142a ju\u017c niemal gotowa do pierwszego rejsu \u2013 brakowa\u0142o jedynie monta\u017cu wspomnianego silnika. Niestety, 1 wrze\u015bnia wybuch\u0142a II wojna \u015bwiatowa.<\/p>\n\n\n\n

Na kilka dni przed wkroczeniem hitlerowc\u00f3w na teren Stoczni Gda\u0144skiej<\/a>, Polacy uznali, \u017ce statek mo\u017cna wykorzysta\u0107 do zablokowania stoczniowej pochylni przed okupantem. Postanowiono wi\u0119c zniszczy\u0107 nowo zbudowan\u0105 jednostk\u0119. 8 wrze\u015bnia saperzy pod\u0142o\u017cyli \u0142adunki wybuchowe pod kad\u0142ub i pochylni\u0119<\/strong>, po czym nast\u0105pi\u0142a pot\u0119\u017cna eksplozja.<\/p>\n\n\n\n

Dzia\u0142anie to nie powstrzyma\u0142o jednak Niemc\u00f3w przed przej\u0119ciem pe\u0142nej kontroli nad stoczni\u0105. Co wi\u0119cej, hitlerowcom uda\u0142o si\u0119 wydoby\u0107 i naprawi\u0107 \u201eOlz\u0119\u201d, by wykorzysta\u0107 j\u0105 do w\u0142asnych cel\u00f3w. Prace nad odbudow\u0105 statku trwa\u0142y a\u017c do 1941 roku. Wtedy te\u017c zrekonstruowany kad\u0142ub ostatecznie zwodowano, a nowi w\u0142a\u015bciciele zmienili nazw\u0119 jednostki na \u201eWestpreu\u00dfen\u201d<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Dalsze losy statku<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
Fotografia pochodzi z serwisu: https:\/\/glos.live\/<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Wok\u00f3\u0142 powojennych los\u00f3w \u201eOlzy\u201d naros\u0142o wiele domys\u0142\u00f3w i teorii<\/strong>. Zamieszanie wynika\u0142o g\u0142\u00f3wnie z faktu, \u017ce w niemieckiej flocie s\u0142u\u017cy\u0142o w tamtym czasie kilka jednostek o takiej samej nazwie (\u201eWestpreu\u00dfen\u201d). Historycy s\u0105 na og\u00f3\u0142 zgodni co do tego, \u017ce pod koniec wojny statek trafi\u0142 do portu w Kr\u00f3lewcu (K\u00f6nigsbergu), gdzie zosta\u0142 przej\u0119ty przez zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 wojska radzieckie. P\u00f3\u017aniejsze losy frachtowca przez d\u0142ugi czas pozostawa\u0142y zagadk\u0105. Wed\u0142ug niekt\u00f3rych przypuszcze\u0144 statek ju\u017c nigdy wi\u0119cej nie wyp\u0142yn\u0105\u0142 w morze. Inni z kolei twierdzili, \u017ce jednostka \u2013 wyposa\u017cona w oryginaln\u0105 maszyn\u0119 parow\u0105 \u2013 by\u0142a normalnie eksploatowana.<\/p>\n\n\n\n

W latach 80. w gda\u0144skiej telewizji ogromn\u0105 popularno\u015bci\u0105 cieszy\u0142 si\u0119 program o tematyce morskiej i \u017ceglarskiej pt. \u201eLataj\u0105cy Holender\u201d<\/strong>. Jego tw\u00f3rc\u0105 i prowadz\u0105cym by\u0142 Bohdan Sienkiewicz. W ramach tego formatu zorganizowano dziennikarskie \u015bledztwo, kt\u00f3re mia\u0142o ustali\u0107, co ostatecznie sta\u0142o si\u0119 z \u201eOlz\u0105\u201d. Niestety, nawet te dzia\u0142ania nie przynios\u0142y odpowiedzi, na kt\u00f3re czekali historycy, pasjonaci regionu i mieszka\u0144cy Tr\u00f3jmiasta.<\/p>\n\n\n\n

Pr\u00f3by odkrycia prawdy o pierwszym przedwojennym polskim frachtowcu jednak nie usta\u0142y. Prze\u0142om nast\u0105pi\u0142 w 2015 roku, kiedy to dwaj polscy badacze, Jaros\u0142aw Malinowski i Jarek Twardowski<\/strong>, opublikowali na \u0142amach bran\u017cowego czasopisma artyku\u0142 z wynikami swojego d\u0142ugoletniego dochodzenia.<\/p>\n\n\n\n

Zgodnie z ich ustaleniami, Rosjanie przeholowali kad\u0142ub \u201eOlzy\u201d do K\u0142ajpedy, a nowi w\u0142a\u015bciciele nie mieli najmniejszego poj\u0119cia, \u017ce jednostka zosta\u0142a zbudowana w Polsce. W po\u0142owie lat 50. ubieg\u0142ego wieku kad\u0142ub ten pos\u0142u\u017cy\u0142 do budowy statku pomocniczego dla ba\u0142tyckiej floty rybackiej \u2013 nowa jednostka otrzyma\u0142a nazw\u0119 \u201eIngu\u0142\u201d<\/strong>. Zamiast tradycyjnej maszyny parowej zainstalowano w nim nowoczesny silnik spalinowy, nieznacznie modyfikuj\u0105c przy tym kszta\u0142t samego kad\u0142uba.<\/p>\n\n\n\n

Dawna \u201eOlza\u201d p\u0142ywa\u0142a po morzach i s\u0142u\u017cy\u0142a marynarzom a\u017c do lat 70. XX wieku, po czym ostatecznie trafi\u0142a na z\u0142om<\/strong>, ko\u0144cz\u0105c tym samym swoj\u0105 niezwyk\u0142\u0105, pe\u0142n\u0105 zawirowa\u0144 histori\u0119.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Budowa statku \u201eOlza\u201d rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017anym latem 1938 roku. Jednostka ta mia\u0142a by\u0107 pierwszym morskim statkiem towarowym, kt\u00f3ry powsta\u0142 w Stoczni Gda\u0144skiej. Jednak \u201e\u017cycie\u201d tego transportowego giganta dobieg\u0142o ko\u0144ca, zanim jeszcze wyruszy\u0142 w sw\u00f3j dziewiczy rejs. Wybuch II wojny \u015bwiatowej przerwa\u0142 prace na ich fina\u0142owym etapie. Zamiast wodowania, we wrze\u015bniu 1939 roku \u201eOlza\u201d zosta\u0142a wysadzona […]<\/p>\n","protected":false},"author":398,"featured_media":4125,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[1619,1622,1415,674,1614,1623,1617,1615,1613,1620,1612,1616,1618,1341,1621],"motype":[494],"moformat":[89],"moimportance":[101,104],"class_list":{"0":"post-4142","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-budownictwo-okretowe","9":"tag-henryk-gieldzik","10":"tag-historia-gdanska","11":"tag-ii-wojna-swiatowa","12":"tag-ingul-3","13":"tag-klajpeda-3","14":"tag-latajacy-holender","15":"tag-marynistyka-2","16":"tag-olza-3","18":"tag-statek-towarowy","19":"tag-statki","20":"tag-stocznia-gdanska","21":"tag-trojmiasto","22":"tag-westpreusen","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna","25":"moimportance-golovna-novyna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4142","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/398"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4142"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4142\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4143,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4142\/revisions\/4143"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4125"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4142"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4142"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4142"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4142"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4142"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4142"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}