{"id":4100,"date":"2026-04-16T01:42:19","date_gmt":"2026-04-15T23:42:19","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskyes.eu\/?p=4100"},"modified":"2026-04-16T01:57:28","modified_gmt":"2026-04-15T23:57:28","slug":"historia-sedziego-z-gdanska-ktory-wydal-wyrok-na-niemieckiego-zbrodniarza","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/historia-sedziego-z-gdanska-ktory-wydal-wyrok-na-niemieckiego-zbrodniarza","title":{"rendered":"Historia s\u0119dziego z Gda\u0144ska, kt\u00f3ry wyda\u0142 wyrok na niemieckiego zbrodniarza"},"content":{"rendered":"\n

\u017bydzi osiedlali si\u0119 w Gda\u0144sku ju\u017c w \u015bredniowieczu. Zajmowali si\u0119 tu handlem i rzemios\u0142em, wnosz\u0105c ogromny wk\u0142ad w rozw\u00f3j dzisiejszego Tr\u00f3jmiasta. Izaak Landau by\u0142 znanym i cenionym gda\u0144skim lekarzem<\/a> na pocz\u0105tku XX wieku. Wtedy jeszcze nie przypuszcza\u0142, \u017ce jego syn wyda wyrok na nazistowskiego zbrodniarza i stanie na czele S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela. Droga \u017cyciowa wybitnego s\u0119dziego, Moszego Landaua<\/strong>, dowodzi, jak bardzo pragn\u0105\u0142 on osi\u0105gn\u0105\u0107 cel nadrz\u0119dny \u2013 sprawiedliwo\u015b\u0107 dla swojego narodu. O tej fascynuj\u0105cej historii pisze portal gdanskyes.eu<\/a>. I trzeba przyzna\u0107, \u017ce w pe\u0142ni mu si\u0119 to uda\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Najwa\u017cniejsze karty z biografii Moszego Landaua<\/h2>\n\n\n\n

Izaak Landau<\/strong> cieszy\u0142 si\u0119 du\u017cym uznaniem w\u015br\u00f3d gda\u0144skich \u017byd\u00f3w. Znano go jako utalentowanego internist\u0119, kt\u00f3ry po wybuchu I wojny \u015bwiatowej ratowa\u0142 rannych \u017co\u0142nierzy na froncie wschodnim i po\u0142udniowym. Zanim jednak w 1914 roku Europa pogr\u0105\u017cy\u0142a si\u0119 w wojnie, Izaak doczeka\u0142 si\u0119 narodzin syna. Mosze przyszed\u0142 na \u015bwiat 29 kwietnia 1912 roku<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Lekarz szcz\u0119\u015bliwie wr\u00f3ci\u0142 z frontu i aktywnie zaanga\u017cowa\u0142 si\u0119 w \u017cycie lokalnej spo\u0142eczno\u015bci. Wydawa\u0142 \u017cydowski miesi\u0119cznik w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku i by\u0142 jednym ze wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycieli \u017cydowskiego stowarzyszenia sportowego \u201eBar-Kochba\u201d. Izaak nie szcz\u0119dzi\u0142 \u015brodk\u00f3w na edukacj\u0119 syna. Mosze odwdzi\u0119czy\u0142 si\u0119 doskona\u0142ymi wynikami w nauce \u2013 z wyr\u00f3\u017cnieniem uko\u0144czy\u0142 niemieckoj\u0119zyczne gimnazjum miejskie.<\/p>\n\n\n\n

Zaraz po maturze Mosze wyjecha\u0142 na studia do Londynu. Jak si\u0119 p\u00f3\u017aniej okaza\u0142o, ju\u017c nigdy nie powr\u00f3ci\u0142 do rodzinnego Gda\u0144ska<\/strong>. Uko\u0144czy\u0142 presti\u017cowy wydzia\u0142 prawa w 1933 roku \u2013 dok\u0142adnie wtedy, gdy w Niemczech do w\u0142adzy doszed\u0142 Adolf Hitler. To wydarzenie zawa\u017cy\u0142o na jego decyzji o budowaniu przysz\u0142o\u015bci w Palestynie. Ojciec w listach stanowczo ostrzega\u0142 go przed powrotem nad Mot\u0142aw\u0119, dostrzegaj\u0105c rosn\u0105ce zagro\u017cenie dla \u017byd\u00f3w w mie\u015bcie. Wkr\u00f3tce potem ca\u0142a rodzina Landau\u00f3w wyemigrowa\u0142a na Bliski Wsch\u00f3d<\/strong>, sprzedawszy wcze\u015bniej ca\u0142y sw\u00f3j maj\u0105tek w Tr\u00f3jmie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

W Palestynie kariera prawnicza Moszego szybko nabra\u0142a tempa. Specjalizowa\u0142 si\u0119 w prawie cywilnym i nied\u0142ugo potem zosta\u0142 s\u0119dzi\u0105 pokoju w Hajfie. R\u00f3wnolegle wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z Hagan\u0105<\/strong> \u2013 \u017cydowsk\u0105 organizacj\u0105 paramilitarn\u0105, chroni\u0105c\u0105 ludno\u015b\u0107 przed atakami ze strony Arab\u00f3w. Formacja ta sta\u0142a si\u0119 p\u00f3\u017aniej fundamentem Si\u0142 Obronnych Izraela.<\/p>\n\n\n\n

Zaczynaj\u0105c od ni\u017cszych instancji wymiaru sprawiedliwo\u015bci, Landau pi\u0105\u0142 si\u0119 po szczeblach kariery, a\u017c w 1953 roku zasiad\u0142 w S\u0105dzie Najwy\u017cszym Izraela<\/strong>. Przez lata orzekania, ten wybitny gda\u0144szczanin zyska\u0142 reputacj\u0119 s\u0119dziego opanowanego, wysoce obiektywnego i zawsze wiernego swojemu powo\u0142aniu.<\/p>\n\n\n\n

Telefon, kt\u00f3ry przeszed\u0142 do historii<\/h2>\n\n\n\n

Rok 1960. Mija pi\u0119tna\u015bcie lat od zako\u0144czenia II wojny \u015bwiatowej. Dla wielu pa\u0144stw na \u015bwiecie tragedia Holokaustu powoli stawa\u0142a si\u0119 ju\u017c tylko bolesnym rozdzia\u0142em z przesz\u0142o\u015bci. Jednak nie dla narodu \u017cydowskiego, kt\u00f3ry wci\u0105\u017c pragn\u0105\u0142 sprawiedliwego ukarania wszystkich winnych nazistowskich zbrodni. To w\u0142a\u015bnie wtedy Mosze Landau odebra\u0142 najwa\u017cniejszy telefon w swoim \u017cyciu<\/strong>. Powierzono mu s\u0105dzenie Adolfa Eichmanna \u2013 jednego z g\u0142\u00f3wnych architekt\u00f3w Zag\u0142ady. W 1960 roku izraelscy agenci porwali zbrodniarza w Buenos Aires i potajemnie przetransportowali go do Izraela.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego t\u0119 bezprecedensow\u0105 spraw\u0119 powierzono w\u0142a\u015bnie Moszemu? Zadecydowa\u0142a o tym jego bieg\u0142a znajomo\u015b\u0107 j\u0119zyka niemieckiego<\/strong>, a tak\u017ce fakt, \u017ce sam nie by\u0142 bezpo\u015bredni\u0105 ofiar\u0105 Holokaustu. To dawa\u0142o gwarancj\u0119, \u017ce podczas niezwykle trudnego procesu s\u0119dzia zachowa absolutn\u0105 bezstronno\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Adolf Eichmann. Fotografia z serwisu: https:\/\/www.icp.org\/ <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Adolf Eichmann uparcie twierdzi\u0142, \u017ce jest niewinny. Kluczowymi dowodami pogr\u0105\u017caj\u0105cymi zbrodniarza okaza\u0142y si\u0119 jednak odnalezione dokumenty i nagrania jego w\u0142asnych rozm\u00f3w. Podczas rozprawy, trwaj\u0105cej od 11 kwietnia do 14 sierpnia 1961 roku, Mosze Landau z ca\u0142\u0105 stanowczo\u015bci\u0105 przeciwstawia\u0142 si\u0119 wszelkim pr\u00f3bom teatralizacji procesu<\/strong>. Konsekwentnie ucina\u0142 nadmierne emocje na sali s\u0105dowej, skupiaj\u0105c si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na suchych faktach.<\/p>\n\n\n\n

Werdykt zapad\u0142 w grudniu 1961 roku \u2013 kara \u015bmierci<\/strong>. Po rozpatrzeniu apelacji s\u0105d nie zmieni\u0142 swojej decyzji, argumentuj\u0105c to ca\u0142kowitym brakiem skruchy u oskar\u017conego. Adolfa Eichmanna stracono w 1962 roku, a jego prochy rozsypano nad wodami Morza \u015ar\u00f3dziemnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u017bydzi osiedlali si\u0119 w Gda\u0144sku ju\u017c w \u015bredniowieczu. Zajmowali si\u0119 tu handlem i rzemios\u0142em, wnosz\u0105c ogromny wk\u0142ad w rozw\u00f3j dzisiejszego Tr\u00f3jmiasta. Izaak Landau by\u0142 znanym i cenionym gda\u0144skim lekarzem na pocz\u0105tku XX wieku. Wtedy jeszcze nie przypuszcza\u0142, \u017ce jego syn wyda wyrok na nazistowskiego zbrodniarza i stanie na czele S\u0105du Najwy\u017cszego Izraela. Droga \u017cyciowa wybitnego […]<\/p>\n","protected":false},"author":422,"featured_media":4083,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[502],"tags":[1548,1147,1556,1415,1557,674,1552,1550,1549,1546,1545,1551,1341,1547,1413],"motype":[494],"moformat":[89],"moimportance":[101,104],"class_list":{"0":"post-4100","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-voenna-istoria","8":"tag-adolf-eichmann","9":"tag-gdansk-3","10":"tag-hagana-3","11":"tag-historia-gdanska","12":"tag-holokaust-2","13":"tag-ii-wojna-swiatowa","14":"tag-izaak-landau","15":"tag-mosze-landau","16":"tag-palestyna-2","17":"tag-proces-eichmanna","18":"tag-sad-najwyzszy-izraela","19":"tag-sprawiedliwosc","20":"tag-trojmiasto","21":"tag-wybitni-gdanszczanie","22":"tag-zydzi-w-gdansku","23":"motype-eternal","24":"moformat-vlasna","25":"moimportance-golovna-novyna","26":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4100","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/422"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4100"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4100\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4101,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4100\/revisions\/4101"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/4083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4100"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4100"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4100"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=4100"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=4100"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=4100"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}