{"id":3997,"date":"2025-12-15T22:58:12","date_gmt":"2025-12-15T21:58:12","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskyes.eu\/?p=3997"},"modified":"2025-12-15T23:06:46","modified_gmt":"2025-12-15T22:06:46","slug":"odbudowa-gdanska-po-ii-wojnie-swiatowej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/odbudowa-gdanska-po-ii-wojnie-swiatowej","title":{"rendered":"Odbudowa Gda\u0144ska po II wojnie \u015bwiatowej"},"content":{"rendered":"\n

Druga wojna \u015bwiatowa to tragedia, kt\u00f3ra jednoczy narody i ca\u0142e pokolenia. Zniszczone miasta, miliony zabitych \u017co\u0142nierzy i cywil\u00f3w, tysi\u0105ce zrujnowanych \u017cy\u0107 \u2013 to spu\u015bcizna krwawego konfliktu. Gda\u0144sk, portowe miasto o bogatej historii, by\u0142 jednym z pierwszych miejsc w Polsce, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y na siebie uderzenie nazistowskich naje\u017ad\u017ac\u00f3w. Spaceruj\u0105c ulicami pe\u0142nymi turyst\u00f3w, mijaj\u0105c liczne przytulne lokale i zabytki architektury, wdychaj\u0105c \u015bwie\u017cy zapach Morza Ba\u0142tyckiego, trudno uwierzy\u0107, \u017ce kiedy\u015b rozgrywa\u0142o si\u0119 tu piek\u0142o na ziemi. Czyste niebo i spokojne morze to wszystko, co pozosta\u0142o po Drugiej wojnie \u015bwiatowej w Gda\u0144sku, pisze gdanskyes.eu<\/a>.<\/p>\n\n\n\n

Jak wygl\u0105da\u0142a wojna w Gda\u0144sku?<\/h2>\n\n\n\n

Historycznie polskie miasto Gda\u0144sk od 1920 roku mia\u0142o status \u201cWolnego Miasta Gda\u0144ska\u201d pod protektoratem Ligi Narod\u00f3w. Miasto zosta\u0142o oddzielone od Niemiec, ale formalnie nie przy\u0142\u0105czono go do Polski, a znaczna cz\u0119\u015b\u0107 Niemc\u00f3w pozosta\u0142a tam mieszka\u0107. W okresie mi\u0119dzywojennym, w trudnych czasach gospodarczych, poparcie dla Hitlera w Gda\u0144sku ros\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk spotka\u0142 wojn\u0119 jako jedno z pierwszych miejsc, b\u0119d\u0105c \u015bci\u015bni\u0119tym mi\u0119dzy Pomorzem a Prusami Wschodnimi. 1 wrze\u015bnia 1939 roku, wczesnym rankiem, w Wolnym Mie\u015bcie Gda\u0144sku (tak nazywano miasto przed wojn\u0105) rozleg\u0142y si\u0119 pierwsze eksplozje. G\u0142\u00f3wnym celem by\u0142y wojskowo-przej\u015bciowe magazyny na wyspie Westerplatte oraz urz\u0105d pocztowy, kt\u00f3ry mia\u0142 bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie telefoniczne z Warszaw\u0105. Zwykli cywile szybko musieli sta\u0107 si\u0119 bohaterami \u2013 listonosze bronili urz\u0119du przez 15 godzin, a Westerplatte przez 173 godziny, bez wypowiedzenia wojny, pod ca\u0142odobowym ostrza\u0142em z powietrza, ziemi i morza oraz przy braku amunicji. Niestety, los pracownik\u00f3w poczty zako\u0144czy\u0142 si\u0119 tragicznie \u2013 Niemcy schwytali ich i stracili za \u201edzia\u0142alno\u015b\u0107 partyzanck\u0105\u201d, chowaj\u0105c w mogile zbiorowej. Cia\u0142a odnaleziono dopiero w 1991 roku. \u017bo\u0142nierze z wyspy poddali si\u0119, ale uratowa\u0142o ich mi\u0119dzynarodowe prawo wojenne \u2013 trafili do niewoli, a p\u00f3\u017aniej odby\u0142a si\u0119 ich wymiana. Gda\u0144sk by\u0142 okupowany przez nazistowski re\u017cim przez pi\u0119\u0107 d\u0142ugich lat, podczas kt\u00f3rych trwa\u0142y zaciek\u0142e walki, dzia\u0142a\u0142 ob\u00f3z koncentracyjny i getto \u017cydowskie.<\/p>\n\n\n\n

Skutki II wojny \u015bwiatowej w Gda\u0144sku by\u0142y przera\u017caj\u0105ce \u2013 niemal 90% miasta zosta\u0142o zniszczone, a w historycznym centrum 80% budynk\u00f3w uleg\u0142o zniszczeniu lub powa\u017cnym uszkodzeniom. By\u0142 to ogromny cios dla historycznego miasta, ale najbardziej przera\u017ca\u0142a liczba ofiar w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie po zwyci\u0119stwie<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/transparentcities.in.ua\/ <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Po wojnie, niczym symbol heroizmu mieszka\u0144c\u00f3w Gda\u0144ska, ocala\u0142a g\u0142\u00f3wna poczta, kt\u00f3rej obrona kosztowa\u0142a \u017cycie 53 pracownik\u00f3w na pocz\u0105tku dzia\u0142a\u0144 wojennych. Prawie nienaruszona pozosta\u0142a r\u00f3wnie\u017c ratusz miejski. Zwyci\u0119stwo w wojnie nie mog\u0142o by\u0107 nazwane szcz\u0119\u015bliwym, ale d\u0142ugo oczekiwany pok\u00f3j da\u0142 mieszka\u0144com si\u0142\u0119 i ch\u0119\u0107 do \u017cycia. Dlatego zaraz po wyzwoleniu miasta rozpocz\u0119\u0142a si\u0119 jego odbudowa.<\/p>\n\n\n\n

Przez dwa lata w Gda\u0144sku usuwano gruzy, budowano tymczasowe mosty, odbudowywano infrastruktur\u0119, kanalizacj\u0119, elektryczno\u015b\u0107 i gaz. Jednocze\u015bnie w\u0142adze miasta i mieszka\u0144cy stawiali czo\u0142a dw\u00f3m powa\u017cnym problemom. Po pierwsze, nie by\u0142o wiadomo, sk\u0105d wzi\u0105\u0107 tyle \u015brodk\u00f3w na odbudow\u0119 Starego Miasta, kt\u00f3rego powierzchnia by\u0142a pi\u0119ciokrotnie wi\u0119ksza ni\u017c historyczne centrum stolicy. Po drugie, nale\u017ca\u0142o zdecydowa\u0107, co zrobi\u0107 ze star\u0105 prusk\u0105 architektur\u0105, przypominaj\u0105c\u0105 mieszka\u0144com okrucie\u0144stwa nazist\u00f3w. Ka\u017cdy mieszkaniec Gda\u0144ska zmaga\u0142 si\u0119 te\u017c z trudnymi pytaniami \u2013 jak \u017cy\u0107 dalej i budowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 w niemal ca\u0142kowicie zniszczonym rodzinnym mie\u015bcie.<\/p>\n\n\n\n

Problemy rozwi\u0105zywano stopniowo. Polacy odbudowywali Gda\u0144sk w\u0142asnymi r\u0119kami, nikt nie pozostawa\u0142 oboj\u0119tny wobec wsp\u00f3lnej sprawy. Na pocz\u0105tku przywracano historyczne budynki, kt\u00f3re przetrwa\u0142y cho\u0107 cz\u0119\u015bciowo. Do ich odbudowy u\u017cywano cegie\u0142 z rozbitych dom\u00f3w, a p\u00f3\u017aniej materia\u0142y zacz\u0119to sprowadza\u0107 z miast okalaj\u0105cych Gda\u0144sk.<\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144szczanie postanowili zrezygnowa\u0107 z pruskiego dziedzictwa, a polski polityk Edmund Osma\u0144czyk podkre\u015bli\u0142, \u017ce warto nie p\u0142aka\u0107 nad popio\u0142ami zabytk\u00f3w przypominaj\u0105cych zakon krzy\u017cacki, lecz budowa\u0107 nowe \u201cpo polsku\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Najlepsza wersja miasta<\/h2>\n\n\n\n
\"\"
\u0179r\u00f3d\u0142o zdj\u0119cia: https:\/\/transparentcities.in.ua\/ <\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Gda\u0144sku wybrano nietypow\u0105 koncepcj\u0119 odbudowy. G\u0142\u00f3wna siatka miasta, jego granice i linie dzielnic pozosta\u0142y niezmienione. Jednak mieszka\u0144cy postanowili zmieni\u0107 i udoskonali\u0107 to, co im nie odpowiada\u0142o jeszcze przed wojn\u0105 \u2013 ciasne, niewygodne domy i w\u0105skie podw\u00f3rza. Budynki ca\u0142kowicie odnowiono wewn\u0105trz, poszerzono ulice i podw\u00f3rza, wybudowano nowe szko\u0142y, przedszkola i szpitale. Miasto zacz\u0119\u0142o nabiera\u0107 zupe\u0142nie nowego wygl\u0105du.<\/p>\n\n\n\n

W wyniku mozolnej odbudowy, trwaj\u0105cej przez kilka dekad, mieszka\u0144cy otrzymali najlepsz\u0105 wersj\u0119 Gda\u0144ska \u2013 komfortow\u0105 do \u017cycia, nowoczesn\u0105, ale zachowuj\u0105c\u0105 historyczny urok.<\/p>\n\n\n\n

Obok historycznych budynk\u00f3w harmonijnie wsp\u00f3\u0142istniej\u0105 nowe projekty \u2013 centrum \u201cSolidarno\u015b\u0107\u201d, Teatr Szekspirowski w Gda\u0144sku<\/a>, muzeum II wojny \u015bwiatowej. Podczas odbudowy niekt\u00f3rych budynk\u00f3w w latach 1980\u20131990 architekci stosowali technik\u0119 \u201edisneyfikacji\u201d, polegaj\u0105c\u0105 na nadaniu miejscu lub obiektowi nowego wygl\u0105du, by unikn\u0105\u0107 negatywnych skojarze\u0144. Wiele budynk\u00f3w powsta\u0142o te\u017c w stylu modernistycznym.<\/p>\n\n\n\n

Aby przywr\u00f3ci\u0107 \u017cycie turystyczne i upi\u0119kszy\u0107 miasto, du\u017c\u0105 uwag\u0119 po\u015bwi\u0119cano zazielenianiu przestrzeni, a partery budynk\u00f3w przeznaczano na funkcje spo\u0142eczno-kulturalne.<\/p>\n\n\n\n

\u201cNigdy wi\u0119cej wojny\u201d \u2013 napis na memoriale przy pomniku obro\u0144c\u00f3w wybrze\u017ca na wyspie Westerplatte jest cichym przypomnieniem o cenie, jak\u0105 zap\u0142acili mieszka\u0144cy Gda\u0144ska za zwyci\u0119stwo i szcz\u0119\u015bliw\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 w rodzinnym mie\u015bcie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Druga wojna \u015bwiatowa to tragedia, kt\u00f3ra jednoczy narody i ca\u0142e pokolenia. Zniszczone miasta, miliony zabitych \u017co\u0142nierzy i cywil\u00f3w, tysi\u0105ce zrujnowanych \u017cy\u0107 \u2013 to spu\u015bcizna krwawego konfliktu. Gda\u0144sk, portowe miasto o bogatej historii, by\u0142 jednym z pierwszych miejsc w Polsce, kt\u00f3re przyj\u0119\u0142y na siebie uderzenie nazistowskich naje\u017ad\u017ac\u00f3w. Spaceruj\u0105c ulicami pe\u0142nymi turyst\u00f3w, mijaj\u0105c liczne przytulne lokale i […]<\/p>\n","protected":false},"author":400,"featured_media":3983,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[501],"tags":[1380,1253,1378,674,1381,1387,1384,1379,1389,1264,677,1386,1385,1388],"motype":[494],"moformat":[598],"moimportance":[104],"class_list":{"0":"post-3997","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-burmistrzu","8":"tag-architektura","9":"tag-historia","10":"tag-historia-miasta","11":"tag-ii-wojna-swiatowa","12":"tag-memorial-3","13":"tag-miasta-portowe","14":"tag-miasto","15":"tag-odbudowa","16":"tag-polska","17":"tag-turystyka","18":"tag-westerplatte","19":"tag-wojenne-dziedzictwo","20":"tag-wojna","21":"tag-zabytki","22":"motype-eternal","23":"moformat-598","24":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/400"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3997"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3997\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3998,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3997\/revisions\/3998"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3983"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3997"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=3997"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=3997"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=3997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}