{"id":2588,"date":"2024-06-30T20:34:21","date_gmt":"2024-06-30T18:34:21","guid":{"rendered":"https:\/\/gdanskyes.eu\/?p=2588"},"modified":"2024-06-30T20:34:31","modified_gmt":"2024-06-30T18:34:31","slug":"powstanie-wolnego-miasta-gdanska-dzialania-polskich-politykow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/eternal\/powstanie-wolnego-miasta-gdanska-dzialania-polskich-politykow","title":{"rendered":"Powstanie Wolnego Miasta Gda\u0144ska: dzia\u0142ania polskich polityk\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Gda\u0144sk to miasto po\u0142o\u017cone nad Morzem Ba\u0142tyckim. Pierwsza wzmianka o osadzie w tym miejscu pochodzi z 997 roku, jednak ju\u017c w pierwszej po\u0142owie XX wieku miasto uzyska\u0142o nowy status. Co si\u0119 wydarzy\u0142o? W tym artykule na gdanskyes.eu<\/a> porozmawiamy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jak Gda\u0144sk sta\u0142 si\u0119 Wolnym Miastem.<\/p>\n\n\n\n

Przes\u0142anki <\/h2>\n\n\n\n

W 1919 roku na konferencji pokojowej w Pary\u017cu pojawi\u0142a si\u0119 sprawa Gda\u0144ska<\/a>, zwi\u0105zana bezpo\u015brednio z odrodzeniem Rzeczypospolitej Polskiej po I wojnie \u015bwiatowej. G\u0142\u00f3wn\u0105 ide\u0105 tego traktatu by\u0142o zapewnienie Polsce dost\u0119pu do morza, co mia\u0142o by\u0107 gwarancj\u0105 jej niezale\u017cno\u015bci. Odrodzenie Gda\u0144ska mia\u0142o by\u0107 tak\u017ce pr\u00f3b\u0105 rozwi\u0105zania politycznego paradoksu, kt\u00f3ry w \u00f3wczesnych realiach by\u0142 praktycznie nierozwi\u0105zywalny.<\/p>\n\n\n\n

To w\u0142a\u015bnie na tej konferencji polscy delegaci stwierdzili, \u017ce odrodzona Rzeczpospolita Polska powinna by\u0107 stworzona w granicach sprzed pierwszego rozbioru w 1772 roku. Kwestia ta, a w szczeg\u00f3lno\u015bci przysz\u0142o\u015b\u0107 Gda\u0144ska, wywo\u0142a\u0142a ostre spory w\u015br\u00f3d uczestnik\u00f3w konferencji paryskiej. Wielka Brytania sprzeciwi\u0142a si\u0119 takiej propozycji.<\/p>\n\n\n\n

Wolne miasto<\/h2>\n\n\n\n

Pod koniec konferencji w Pary\u017cu podj\u0119to decyzj\u0119 o og\u0142oszeniu Gda\u0144ska Wolnym Miastem. Postanowienia zosta\u0142y zawarte w traktacie wersalskim podpisanym 28 czerwca 1919 roku. Przed tym wydarzeniem rz\u0105d niemiecki stara\u0142 si\u0119 utrzyma\u0107 polskie miasto pod kontrol\u0105, gdy\u017c port Gda\u0144sk by\u0142 dla Berlina bardzo wa\u017cny. Liczne protesty niemieckich mieszka\u0144c\u00f3w Gda\u0144ska, kt\u00f3rzy domagali si\u0119 pozostania w granicach Rzeszy, r\u00f3wnie\u017c nie przynios\u0142y rezultatu.<\/p>\n\n\n\n

Po podpisaniu traktatu w\u0142adze niemieckie stara\u0142y si\u0119 zapobiec natychmiastowej polonizacji Gda\u0144ska. Przyk\u0142adowo Ministerstwo Finans\u00f3w Rzeszy wspiera\u0142o finansowo niemieckie fabryki w Gda\u0144sku, aby zapobiec ewentualnej emigracji do Niemiec. Ponadto zgodnie z tym traktatem Wolne Miasto mia\u0142o zajmowa\u0107 oko\u0142o 1900 kilometr\u00f3w kwadratowych. Gda\u0144sk mia\u0142 obejmowa\u0107 o\u015brodki miejskie Sopot, Dolny Gda\u0144sk, G\u00f3rny Gda\u0144sk i \u017bu\u0142awy. W 1920 roku w Gda\u0144sku mieszka\u0142o oko\u0142o 11% Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

W listopadzie 1920 roku podpisano traktat w Pary\u017cu, kt\u00f3ry bardziej szczeg\u00f3\u0142owo regulowa\u0142 stosunki mi\u0119dzy Polsk\u0105 a Gda\u0144skiem. Zgodnie z tym traktatem rz\u0105d polski mia\u0142 prawo reprezentowa\u0107 Wolne Miasto na arenie mi\u0119dzynarodowej i zawiera\u0107 umowy mi\u0119dzynarodowe. Postanowiono tak\u017ce uzna\u0107 Gda\u0144sk za podmiot quasi-pa\u0144stwowy, znajduj\u0105cy si\u0119 pod patronatem Ligi Narod\u00f3w. W traktacie zapisano, \u017ce walut\u0105 b\u0119d\u0105 guldeny, a j\u0119zykiem urz\u0119dowym b\u0119dzie niemiecki. Oficjalne pisma adresowane do Polak\u00f3w musia\u0142y by\u0107 pisane w j\u0119zyku polskim.<\/p>\n\n\n\n

Dzi\u0119ki temu traktatowi w\u0142adze polskie otrzyma\u0142y mo\u017cliwo\u015b\u0107 zarz\u0105dzania kolej\u0105 gda\u0144sk\u0105. Powo\u0142ano tak\u017ce Rad\u0119 Port\u00f3w i Dr\u00f3g Wodnych, w kt\u00f3rej sk\u0142ad wchodzi\u0142o pi\u0119ciu przedstawicieli Polski i Wolnego Miasta Gda\u0144ska. Rada ta zarz\u0105dza\u0142a portem i jego infrastruktur\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Wraz z wybuchem II wojny \u015bwiatowej losy Gda\u0144ska uleg\u0142y jednak zmianie. Niemcy d\u0105\u017cyli do odzyskania miasta portowego. Ponadto w Wolnym Mie\u015bcie mieszka\u0142o wielu obywateli, kt\u00f3rzy nie chcieli by\u0107 obywatelami pa\u0144stwa polskiego i chcieli pozosta\u0107 w Niemczech. Jednak z drugiej strony, dzi\u0119ki temu traktatowi, Gda\u0144skowi uda\u0142o si\u0119 powr\u00f3ci\u0107 w dawne granice Polski i swoim powrotem przyczyni\u0107 si\u0119 do odrodzenia pa\u0144stwa, kt\u00f3re potrzebowa\u0142o dost\u0119pu do morza.<\/p>\n\n\n\n

Gda\u0144sk i jego mieszka\u0144cy stan\u0119li przed wieloma wyzwaniami, ale miasto zawsze pewnie je pokonywa\u0142o. Od 2024 roku Wolne Miasto jest atrakcyjn\u0105 lokalizacj\u0105 dla wielu Polak\u00f3w i turyst\u00f3w. Gda\u0144sk jest wart uwagi, poniewa\u017c mo\u017cna tu podziwia\u0107 niesamowity krajobraz i architektur\u0119, poczu\u0107 prawdziwego ducha tego miejsca.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Gda\u0144sk to miasto po\u0142o\u017cone nad Morzem Ba\u0142tyckim. Pierwsza wzmianka o osadzie w tym miejscu pochodzi z 997 roku, jednak ju\u017c w pierwszej po\u0142owie XX wieku miasto uzyska\u0142o nowy status. Co si\u0119 wydarzy\u0142o? W tym artykule na gdanskyes.eu porozmawiamy bardziej szczeg\u00f3\u0142owo o tym, jak Gda\u0144sk sta\u0142 si\u0119 Wolnym Miastem. Przes\u0142anki  W 1919 roku na konferencji pokojowej […]<\/p>\n","protected":false},"author":301,"featured_media":2462,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[500],"tags":[574,578,577,575,823,579,824,576,573,581],"motype":[494],"moformat":[89],"moimportance":[104],"class_list":{"0":"post-2588","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-o-polityce","8":"tag-historia-polityki","9":"tag-historie-gdanska","10":"tag-historie-politykow","11":"tag-polityczna-w-gdansku","12":"tag-powstanie-wolnego-miasta-gdanska","13":"tag-rada-miasta-gdanska","14":"tag-wolne-miasto","15":"tag-znani-politycy","16":"tag-zycie-polityczne","17":"tag-zycie-polityczne-gdanska","18":"motype-eternal","19":"moformat-vlasna","20":"moimportance-retranslyacziya-v-agregatory"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2588","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2588"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2588\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2592,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2588\/revisions\/2592"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2588"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2588"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2588"},{"taxonomy":"motype","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/motype?post=2588"},{"taxonomy":"moformat","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moformat?post=2588"},{"taxonomy":"moimportance","embeddable":true,"href":"https:\/\/gdanskyes.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/moimportance?post=2588"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}